Önlisans Öğrenci Rehberi

Önlisans programları çoğunlukla iki yıllıktır ve mezuniyetten sonra iki ana yol vardır: doğrudan çalışmaya başlamak ya da lisansa devam etmek. Akademik kariyer düşünüyorsanız lisans zorunlu bir basamaktır; çünkü ALES’e girmek ve lisansüstü eğitime başlamak için lisans derecesi gerekir. Bu rehber, önlisanstan lisansa geçişi ve bu süreçte şimdiden yapabileceklerinizi adım adım anlatır.

Önlisans sonrası seçenekler

• Çalışma hayatı: Programınızın meslek alanında iş aramak. Zorunlu stajınızı bu açıdan da değerlendirin.
• DGS ile lisansa geçiş: Dikey Geçiş Sınavı ile önlisans alanınıza uygun bir lisans programına yerleşmek. Akademik yol için en yaygın geçiş budur.
• YKS ile yeniden başlamak: Yükseköğretim Kurumları Sınavı’na girip bir lisans programına baştan yerleşmek. Bu yolda DGS’deki önlisans alanına bağlı tercih sınırı yoktur; tercihleriniz YKS puanınıza göre belirlenir.

DGS nedir, kimler başvurabilir?

Dikey Geçiş Sınavı’nı (DGS) ÖSYM yapar. ÖSYM’nin DGS kılavuzuna göre meslek yüksekokulları ve açıköğretim önlisans programlarından mezun olanlar başvurabilir. O yıl son sınıfta olup staj dışındaki mezuniyet şartlarını yerine getirmiş olan öğrenciler de başvurabilir. Bu nedenle son sınıfta derslerinizi zamanında bitirmeniz, DGS’ye bir yıl erken girmenizi sağlayabilir.

Başvurular ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS) veya ÖSYM’nin mobil uygulaması üzerinden yapılır ve sınav ücreti süresi içinde ödendiğinde tamamlanır. Tarih ve ücretler her yıl yeniden belirlenir; güncel bilgi için sınav ve başvuru takvimi sayfasına ve o yılın DGS kılavuzuna bakın.

DGS puanı nasıl oluşur?

DGS’de sayısal ve sözel bölümlerden oluşan bir test uygulanır. Kılavuza göre DGS puanı, bu testlerden hesaplanan standart puanlar ile önlisans not ortalamanızdan hesaplanan Önlisans Başarı Puanı’nın (ÖBP) belirli katsayılarla toplanmasıyla bulunur. Bilmeniz gereken birkaç nokta:

• Not ortalaması puana girer. ÖSYM not ortalamanızı YÖKSİS’ten alır. Kayıtta eksik ya da hatalı bilgi varsa düzeltme için kendi üniversitenize başvurmanız gerekir.
• Sonuç yalnız o yıl için geçerlidir. 2026 kılavuzunda DGS sonuçlarının yalnız ilgili eğitim-öğretim yılındaki yerleştirmede kullanılacağı belirtilir.
• Daha önce yerleşenlerde ÖBP katsayısı düşer. Bir önceki yılın DGS’siyle bir programa yerleşen adayların ÖBP’si sonraki yıl daha düşük bir katsayıyla çarpılır.
• Her alana tercih yapılamaz. Mezun olduğunuz önlisans programına göre hangi lisans programlarını tercih edebileceğiniz kılavuzdaki tablolarda yer alır. Alanınız dışındaki tercihler geçersiz sayılır.

Yerleştikten sonra önlisansta aldığınız derslerden hangilerinin sayılacağına (intibak ve muafiyet) lisans programınızın üniversitesi karar verir.

Akademik kariyer açısından önlisans

Önlisans diploması tek başına akademik kadrolar için yeterli değildir. Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrolarına atamayı düzenleyen yönetmeliğe göre öğretim görevlisi kadrolarında genel kural en az tezli yüksek lisans derecesidir. Meslek yüksekokullarının YÖK tarafından belirlenen bazı uzmanlık alanlarında ise en az lisans mezuniyeti ve belgelenmiş mesleki tecrübe aranır. Her iki durumda da lisans derecesi gerekir.

Araştırma görevliliği ve lisansüstü eğitim için de önce lisansı bitirmeniz, ardından ALES ve yabancı dil puanı almanız gerekir. Basamakların tamamını Öğrenci Yolu sayfasında görebilirsiniz.

Adım adım plan

1. Not ortalamanızı koruyun. ÖBP doğrudan DGS puanınıza eklenir.
2. Staj yönergesini erken okuyun. Staj yerini dönem başlamadan araştırmak, mezuniyet şartlarını zamanında tamamlamanızı kolaylaştırır.
3. DGS kılavuzunu inceleyin. Alanınıza açık lisans programlarını ve özel koşulları tercih döneminden önce not edin.
4. YÖKSİS bilgilerinizi kontrol edin. Hata varsa başvuru döneminden önce düzelttirin.
5. Başvurunuzu süre içinde tamamlayın. Ücreti ödemeden başvuru tamamlanmış sayılmaz; AİS’te durumunuzu kontrol edin.
6. Lisansa başladığınızda planı güncelleyin. Lisans öğrenci rehberi sizi bir sonraki aşamaya hazırlar.

Staj ve iş deneyimi

Zorunlu stajınız varsa programınızın staj yönergesini okuyun ve gerekli belgeleri zamanında teslim edin. İleride meslek yüksekokullarında öğretim görevlisi olmayı düşünüyorsanız alanınızdaki iş deneyimini belgeleyebilir şekilde saklayın; bazı ilanlarda belgelenmiş tecrübe şartı aranır. Şartın ayrıntısı ilana ve alana göre değişir.

Sık sorulan sorular