Akademik KariyerBu sayfa, önlisans, lisans ve yüksek lisans öğrencilerinin akademik yolda hangi aşamada hangi sınava gireceğini ve başvuru takvimini nasıl okuyacağını anlatır. Sınavları ÖSYM yapar; tarihler, ücretler ve kurallar her yıl yeniden açıklandığı için başvurmadan önce mutlaka ÖSYM‘nin güncel duyurusunu ve sınav kılavuzunu okuyun.
Hangi aşamada hangi sınav?
| Aşama | Sınav | Ne için kullanılır? |
|---|---|---|
| Önlisans son sınıf veya mezun | DGS | Önlisans alanına uygun bir lisans programına dikey geçiş |
| Lisans son sınıf veya mezun | ALES | Yüksek lisans ve doktora başvurusu; araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi ilanları |
| Lisans öğrencisi ve sonrası | YDS, e-YDS, YÖKDİL, e-YÖKDİL | Lisansüstü programların ve akademik kadro ilanlarının yabancı dil şartı |
| Doktora sonrası | Doçentlik başvurusu (ÜAK) | Doçentlik unvanı; dönemler ÜAK tarafından ilan edilir |
KPSS, kamu kurumlarının personel alımlarında kullanılan bir sınavdır. Araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarına atamayı düzenleyen yönetmelikte merkezi sınav olarak ALES tanımlanır; akademik yolu hedefliyorsanız önceliğiniz ALES ve yabancı dil puanı olmalıdır.
Aşağıdaki tablo ALES, YDS, e-YDS, YÖKDİL, e-YÖKDİL ve doçentlik başvuru dönemlerini resmî kaynaklardan derler. DGS tarihleri bu tabloda yer almaz; DGS için ÖSYM’nin sınav takvimine bakın.
Kongre, sempozyum ve diğer akademik etkinliklerle birlikte tam takvim için akademik etkinlik takvimi sayfasını kullanabilirsiniz.
Takvimi nasıl okumalısınız?
- Başvuru aralığı: ÖSYM’ye başvurunun yapılabildiği tarihler. Başvuru, sınav ücreti ödendiğinde tamamlanır.
- Geç başvuru günü: Bazı sınavlarda normal süreden sonra tek günlük geç başvuru imkânı vardır. Kılavuzlara göre bu günde ücret artırımlı ödenir.
- Sınav tarihi: Kâğıt sınavlar belirli bir günde yapılır; e-YDS ve e-YÖKDİL gibi elektronik sınavlar ÖSYM’nin elektronik sınav merkezlerinde, daha sık aralıklarla uygulanır.
- Sonuç tarihi: Planlamada en önemli satırdır. Bir yüksek lisans veya kadro ilanına başvuracaksanız sonucunuzun ilanın son başvuru gününden önce açıklanmış olması gerekir.
Pratik bir yöntem: hedeflediğiniz ilan döneminden geriye doğru sayın ve sonucu o tarihten önce açıklanan sınava başvurun.
Başvurudan sonuca adımlar
- Kılavuzu okuyun. Her sınavın kılavuzu başvuru döneminde ÖSYM’nin internet sitesinde yayımlanır.
- Aday İşlemleri Sistemi’ne (AİS) giriş yapın. Başvuru ais.osym.gov.tr adresinden, ÖSYM’nin mobil uygulamasından veya başvuru merkezlerinden yapılır.
- Ücreti süresi içinde ödeyin ve başvurunuzun tamamlandığını AİS’ten kontrol edin.
- Sınava giriş belgenizi alın ve sınav binanızı önceden öğrenin.
- Sonucunuzu öğrenin. Sonuçlar ÖSYM’nin sonuç sisteminde ve mobil uygulamada açıklanır; ayrıca belge gönderilmez.
- Puanınızı değerlendirin. Araştırma ve öğretim görevlisi ilanlarındaki ön değerlendirme puanınızı puan hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Sonuçlar ne kadar süre geçerli?
- ALES: Açıklandığı tarihten itibaren beş yıl. Ayrıntılar: ALES rehberi.
- YÖKDİL: Kılavuza göre lisansüstü eğitimde sınav tarihinden itibaren beş yıl; öğretim elemanı kadroları ve doçentlik başvurularında süresiz.
- YDS: Kılavuza göre geçerlilik süresini sonucu kullanan kurumun kendi mevzuatı belirler.
- DGS: Yalnız ilgili yılın yerleştirmesinde kullanılır.
Sık sorulan sorular
Lisans öğrencisiyken hangi sınavlara girebilirim?
YDS ve YÖKDİL’e lisans öğrencileri de girebilir. ALES’e ise lisans programından mezun olabilecek durumdaki son sınıf öğrencileri başvurabilir.
Araştırma görevlisi olmak için KPSS gerekir mi?
İlgili yönetmelikte araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadroları için merkezi sınav ALES’tir; ayrıca yabancı dil puanı aranır. Ek koşullar ilandan ilana değişebilir, ilanı mutlaka okuyun.
Geç başvuru gününü kaçırırsam ne olur?
O oturuma başvuramazsınız; bir sonraki oturumu beklemeniz gerekir. Sınav tarihlerini takviminize başvuru başlangıcıyla birlikte not edin.
Doçentlik başvuru dönemlerini nereden takip ederim?
Doçentlik dönemleri yukarıdaki tabloda ve akademik etkinlik takviminde yer alır. Süreç için doçentlik başvurusu rehberine bakın.
Hangi aşamada olduğunuzu ve sıradaki adımı görmek için Öğrenci Yolu.