Öğretim Görevlisi ve Araştırma Görevlisi Arasındaki Farklar Nelerdir?

Öğretim görevlisi ile araştırma görevlisi arasındaki temel fark, görevin odağıdır: öğretim görevlisi ağırlıklı olarak ders ve uygulama yürütür, araştırma görevlisi ise yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylere yardımcı olur. Başvuru şartları da farklıdır: araştırma görevlisi adayları için 35 yaş sınırı vardır ve devlet üniversitelerinde lisansüstü öğrenci olmak gerekir; öğretim görevlisi adaylarında ise kural olarak en az tezli yüksek lisans derecesi aranır.

İki unvan da 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na göre “öğretim elemanı” sayılır. Kanun, öğretim elemanlarını öğretim üyeleri, öğretim görevlileri ve araştırma görevlileri olarak tanımlar. Aşağıda 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre her iki kadronun tanımını, görevlerini, başvuru şartlarını ve değerlendirme sürecini bulabilirsiniz.

Bu yazıda

• Araştırma görevlisi nedir?
• Araştırma görevlisinin görevleri nelerdir?
• Öğretim görevlisi nedir?
• Öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi farkı: karşılaştırma tablosu
• Başvuru şartları
• Değerlendirme nasıl yapılır?
• Hangi kadro size uygun?
• Sık sorulan sorular

Araştırma görevlisi nedir?

2547 sayılı Kanun’un 33. maddesine göre araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanlarıdır. Bu kadro lisansüstü eğitimle doğrudan bağlantılıdır: devlet üniversitelerinde başvurabilmek için tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olmanız gerekir.

Kanunda araştırma görevlisi kadrosu için iki ayrı dayanak bulunur:

• 33/a: Araştırma görevlileri, ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanının önerisi ve birim yöneticisinin olumlu görüşü üzerine rektörün onayıyla en çok üç yıl süreyle atanır. Süre sonunda görev kendiliğinden sona erer, ancak aynı usulle yeniden atama yapılabilir.
• 50/d: Lisansüstü öğrenim gören öğrenciler, her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna atanabilir.

Bir ilana başvurmadan önce kadronun hangi maddeye dayandığını ilan metninden kontrol etmeniz, atama süresini anlamanız açısından önemlidir.

Araştırma görevlisinin görevleri nelerdir?

Kanun, araştırma görevlisinin görevlerini iki başlıkta tanımlar: araştırma, inceleme ve deneylere yardımcı olmak ile yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapmak. Uygulamada görevler birime göre değişse de genellikle şunları kapsar:

• Öğretim üyelerinin yürüttüğü bilimsel araştırma ve projelerde veri toplama, analiz ve laboratuvar çalışmalarına destek olmak,
• Deney, uygulama ve saha çalışmalarının hazırlanmasına ve yürütülmesine yardımcı olmak,
• Bölüm, anabilim dalı veya fakülte yönetiminin verdiği ilgili görevleri yerine getirmek,
• Kendi lisansüstü eğitimini (yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik) sürdürmek.

Araştırma görevlilerinin kanunda belirlenmiş zorunlu bir ders yükü yoktur. Bununla birlikte Kanun’un 36. maddesine göre araştırma görevlilerine, talepleri üzerine ve üniversite yönetim kurulunun uygun görmesi hâlinde ders görevi verilebilir.

Öğretim görevlisi nedir?

2547 sayılı Kanun’un 31. maddesine göre öğretim görevlileri, üniversitelerde ve bağlı birimlerinde atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler ya da bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim, öğretim ve uygulamaları için görevlendirilir. Kanun, bu kişilerin kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve eserleriyle tanınmış olmasını öngörür.

Öğretim görevlisi kadrosunun ağırlık noktası derstir. Kanun’un 36. maddesine göre öğretim görevlisi haftada asgari on iki saat ders vermekle yükümlüdür. Ancak yükseköğretim kurumlarının uygulamalı birimlerinde görev yapan öğretim görevlileri için ders yükü aranmaz. Konservatuvarlar ile meslek yüksekokullarına gerektiğinde sürekli olarak öğretim görevlisi atanabileceği de kanunda ayrıca belirtilmiştir.

Öğretim görevlilerinin istihdamı da farklı biçimlerde olabilir: kadroya atanabilecekleri gibi, kanuna göre kadro şartı aranmaksızın ders saati ücreti veya sözleşmeli olarak da istihdam edilebilirler.

Öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi farkı: karşılaştırma tablosu

Konu	Araştırma görevlisi	Öğretim görevlisi
Kanuni dayanak	2547 sayılı Kanun md. 33 ve md. 50/d	2547 sayılı Kanun md. 31
Temel görev	Araştırma, inceleme ve deneylere yardımcı olmak, verilen ilgili diğer görevleri yapmak	Ders ve uygulamaları yürütmek
Ders yükü	Kanunda zorunlu ders yükü yok; talep ve yönetim kurulu uygun görürse ders verilebilir	Haftada asgari 12 saat (uygulamalı birimlerde ders yükü aranmaz)
Eğitim şartı	Devlet üniversitelerinde tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olmak	Kural olarak en az tezli yüksek lisans derecesi
Yaş sınırı	Giriş sınavının yapıldığı yılın 1 Ocak tarihi itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak	Yönetmelikte ayrıca bir yaş sınırı öngörülmemiştir
Asgari puanlar	ALES en az 70, yabancı dil en az 50	ALES en az 70, yabancı dil en az 50 (bazı kadrolarda 85 veya dil şartı yok)
Atama süresi	33/a’da en çok üç yıl, 50/d’de her defasında bir yıl	İstihdam biçimine göre değişir; ilan metnini kontrol edin

Başvuru şartları

Her iki kadro için ortak şartlar

Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’e göre adaylarda şunlar aranır:

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesindeki genel şartları taşımak,
• ALES’ten en az 70 puan almak,
• YÖK tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavından en az 50 puan veya eşdeğer kabul edilen bir sınavdan muadil puan almak.

Üniversiteler, senato kararıyla bu ALES ve yabancı dil barajlarının üzerinde bir asgari puan belirleyebilir. Doktora, tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta veya veteriner hekimlikte uzmanlık ya da sanatta yeterlik eğitimini tamamlamış olanlar ile yükseköğretim kurumlarında öğretim elemanı kadrolarında çalışmış veya çalışmakta olanlar gibi bazı gruplarda ALES şartı aranmaz; bu durumda değerlendirmede ALES puanı 70 kabul edilir.

Araştırma görevlisine özel şartlar

Giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmanız gerekir. Devlet yükseköğretim kurumlarındaki araştırma görevlisi kadrolarına başvuruda ayrıca tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olma şartı aranır.

Öğretim görevlisine özel şartlar

Öğretim görevlisi adaylarında en az tezli yüksek lisans derecesine sahip olma veya lisans ile yüksek lisans derecesini birlikte veren programlardan mezun olma şartı aranır. Meslek yüksekokullarının YÖK tarafından belirlenen uzmanlık alanlarında ise lisans mezuniyeti ve belgelendirilmiş iki ya da dört yıllık tecrübe gibi farklı şartlar uygulanır. Yabancı dille öğretim yapılan programlar ve zorunlu yabancı dil dersi gibi dil kadrolarında yabancı dil puanı şartı en az 85’tir. Meslek yüksekokullarında ise bu dil kadroları dışında yabancı dil şartı aranmaz.

Değerlendirme nasıl yapılır?

Süreç iki aşamalıdır. Ön değerlendirmede jüri, ilan edilen kadro sayısının on katına kadar adayı giriş sınavına çağırır. Nihai değerlendirmede ise giriş sınavı notu da hesaba katılır ve 65 puanın altında kalanlar başarısız sayılır.

• Genel kadrolar (araştırma görevlisi dahil): Ön değerlendirmede ALES %60, yabancı dil %40. Nihai değerlendirmede ALES %30, lisans mezuniyet notu %30, yabancı dil %10, giriş sınavı %30.
• Yabancı dil puanı 85 aranan öğretim görevlisi kadroları (yabancı dille eğitim yapılan programlar, zorunlu yabancı dil dersi, uluslararası ilişkiler ve yabancı dille ilgili birimlerdeki kadrolar; meslek yüksekokulunda açılsa bile): Ön değerlendirmede ALES %40, yabancı dil %60. Nihai değerlendirmede ALES %30, lisans notu %10, yabancı dil %30, giriş sınavı %30.
• Meslek yüksekokulları (yabancı dille ilgili kadrolar hariç): Ön değerlendirmede ALES %70, lisans notu %30. Nihai değerlendirmede ALES %35, lisans notu %30, giriş sınavı %35.
• Öncelikli alan araştırma görevlisi kadroları: Araştırma üniversitelerine öncelikli alanlar için ayrılan araştırma görevlisi kadrolarında usul farklıdır: kadro sayısının üç katı aday sınava çağrılır, nihai değerlendirmede ALES %40, lisans notu %15, yabancı dil %30 ve giriş sınavı %15 alınır; baraj 70 puandır. Hesabın ayrıntısı: ön ve nihai değerlendirme puanı nasıl hesaplanır.

Kendi puanınızla hangi aşamada nerede durduğunuzu görmek için ön ve nihai değerlendirme puanı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Giriş sınavı kural olarak yazılı yapılır; yabancı dil alanındaki kadrolarda ise sözlü sınav yapılır ve sözlü sınavdan 60’ın altında alanlar nihai aşamaya geçemez.

Hangi kadro size uygun?

Doktora yapmayı ve bilimsel araştırmaya ağırlık vermeyi planlıyorsanız, yaş şartını da karşılıyorsanız, araştırma görevlisi kadrosu lisansüstü eğitiminizi bir kadro içinde sürdürme imkânı sunar. Güncel ilanlara araştırma görevlisi ilanları sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Tezli yüksek lisans derecenizi tamamladıysanız ve ders vermeye yönelik bir kariyer düşünüyorsanız, öğretim görevlisi ilanları sizin için daha uygun olabilir.

Her iki başvuruda da özgeçmişiniz dosyanın önemli bir parçasıdır. Eğitim, yayın ve deneyim bilgilerinizi düzenli bir biçimde sunmak için akademik CV oluşturucumuzdan yararlanabilirsiniz. Başvuru şartları ve süreçler üniversiteye göre farklılaşabildiğinden her zaman ilan metni esastır; başvurmadan önce ilanın tamamını dikkatle okuyun.

Sık sorulan sorular

Diğer rehberler